Het Abel Tasman kabinet is in de eerste plaats een informatiebron over de bekende zeevaarder Abel Janszoon Tasman (1603-1659), geboren in het kleine Groninger dorpje Lutjegast. Daarnaaast is er aandacht voor de werkgever van Abel Tasman, de Verenigde Oostindische Compagnie (de 'VOC'), Nederlands "eerste grote multinational" die vooral in de 17e eeuw ("de gouden eeuw") zorgde voor 's lands grote welvaart. Ook zijn in het Kabinet de sporen te zien van hedendaagse betrekkingen met landen overzee waar de naam Abel Tasman een historische betekenis heeft gekregen, zoals Tasmanië (Australië) en Nieuw-Zeeland. Foto: schilderij uit de nationale bibliotheek van Sydney (Australië), voorstellend Abel Tasman met zijn tweede vrouw Jannetie Tjaers en het dochtertje uit zijn eerste huwelijk, Claesge Hendricks. Olieverfschilderij op canvas, 106.7 x 132.1 cm, toegeschreven aan Jacob Gerritsz Cuyp, 1637. Abel Tasman Abel Tasman is vooral beroemd geworden als hoofd van de VOC-expeditie met de schepen Heemskerck en Zeehaen in 1642/1643, waarbij tot dan toe onbekende kusten van Tasmanië/Australië, Nieuw-Zeeland en eilandengroepen in de Stille Oceaan (Tonga- en Fiji-eilanden) in kaart werden gebracht. Ook omzeilde hij als eerste Europeaan het hele continent Australië. Abel Tasman stond bekend om zijn navigatiedeskundigheid en grote kennis van het Aziatisch gebied. Tasman's reizen bestrijken een werkterrein dat liep van de Indonesische Archipel, Australië (toen nog het 'onbekende 'zuidland') tot en met Japan. Tasman was zeker geen bestuurder in een kantoor: vrijwel zijn gehele leven bracht hij door op zee. Vanaf zijn jongste jaren was hij in dienst van de VOC en klom vrij snel op van scheepsmaat tot stuurman en nog later voerde hij regelmatig het commando over meerdere schepen. Toch was niet alles roem: ook Abel Tasman kende slechtere momenten in zijn leven, wat leidde tot een haat-liefde-verhouding met de VOC. Tasman woonde de laatste jaren van zijn leven op het eiland Java. Hier voer hij met kleine schepen in het Indonesch gebied en handelde o.a. in vee. Het lijkt een terugkeer naar zijn bron: de boerenjongen uit het agrarische Lutjegast. De collectie Naast de permament aanwezige vaste collectie probeert het Abel Tasman Kabinet door wisselcollecties en speciale tentoonstellingen een zo gevarieerd mogelijk aanbod te verzorgen. Originele voorwerpen van de schepen waarop Tasman voer en persoonlijke eigendommen zijn er nauwelijks overgebleven. Reden: Tasman en zijn bemanning zijn nimmer met 'man en muis' vergaan. Geluk of deskundigheid, wie zal het zeggen? Toch kan van de levensloop van Abel Tasman, vooral van zijn reizen voor de VOC, een aardig beeld worden gegeven. Van de VOC is een omvangrijk archief overgebleven en uit de vele VOC-scheepswrakken uit de 17e eeuw worden tot op de dag van vandaag nog voorwerpen opgedoken die ongetwijfeld ook door Tasman en bemanningen werden gebruikt.
De vaste collectie van het Abel Tasman kabinet bestaat voor een deel uit (zee-)kaarten en boeken. In de bibliotheek wordt beoogd de complete Nederlandstalige Tasman-verzameling te onderhouden, maar ook op internationaal gebied wordt verzameld wat mogelijk is. Het meest bijzondere exemplaar is een oude replica van Tasman's scheepsjournaal uit 1642-1643. Uniek is het werk van koopman-tekenaar Isaac Gilsemans die aan boord van Tasman's schepen zeer gedetailleerde tekeningen van kusten, landen, bewoners en gebeurtenissen maakte, die deels behoren tot de oudste ter wereld. Van de 2 schepen van deze expeditie, de "Heemskerck" en de "Zeehaen" zijn prachtig gedetailleerde modellen te zien, daarnaast zijn enkele navigatie-instrumenten en scheepsgebruiksvoorwerpen. Verder worden in foto's, aquarellen en pentekeningen de reizen en belevenissen van Abel Tasman uitgebeeld. Op persoonlijk terrein zijn van Tasman bekend gebleven: de trouwacte uit Amsterdam en zijn testament uit Batavia (Indonesië), waarin hij o.a. "de armen van Lutjegast" bedacht. Plaatje rechts : pentekening, gemaakt en geschonken door de Maori-kunstenaar John Bevan Ford.
Lesbrief Titel: "Abel Tasman, een vaerentgesel uit Lutjegast". Auteur: Bert Dijkstra. Illustraties: Geert Schreuder. De lesbrief is bestemd voor de bovenbouw van het basisonderwijs en de laagste klassen van het voortgezet onderwijs. Deze 30 pagina's tellende, in boekvorm uitgegeven, lesbrief is te koop in het Abel Tasmankabinet. Huisvesting en toekomst van het Abel Tasman kabinet
De belanstelling voor de zeevaarder Abel Tasman in dienst van de VOC is in Nederland merkbaar groeiend. Met grote regelmaat wordt het Abel Tasman kabinet benaderd om mee te werken aan publicaties, evenementen etc. Bij jongeren raakt het onderwerp duidelijk een avontuurlijke snaar gezien de vele aanvragen om informatie voor werkstukken en scripties. Het is overduidelijk: Nederland (her)ontdekt de boeiende historie van de VOC. Opvallend is ook het nog steeds toenemende aantal buitenlanders dat de weg naar het Abel Tasman kabinet weet te vinden. Interesse voor de herkomst van Abel Tasman was er vanuit Nieuw-Zeeland, Tasmanië en Australië altijd al volop. Het gastenboek van het Abel Tasman kabinet toont echter langzamerhand meer verschillende nationaliteiten. Qua belangstelling ziet de toekomst er dus heel rooskleurig uit. Website http://www.abeltasman.org.
|
Einde van Tasman's journael
Hout(snijwerk),
mineralen, sierraden en kunst uit de door Tasman bezochte (ei)landen geven een
internationaal tintje aan de collectie. Een voorbeeld van Maori-kunst is het Teko-Teko-beeldje, geschonken door de New Zealand International Police
Association. Een klein monument van keramiek ("mural"), gemaakt door Ann Vertcourt,
beeldt de ontmoeting uit van de Hollanders met de Maori's op het Zuidereiland
van Nieuw-Zeeland in december 1642. Oorspronkelijk in Nieuw-Zeeland uitgereikt
aan koningin Beatrix, werd het stuk vervolgens geschonken aan de basisschool
in Lutjegast en later ter beschikking gesteld van het Abel Tasman kabinet.