1. Nieuw-Zeelandse studie over de VOC en een drietal werknemers

Een wel heel bijzonder boek over een stuk VOC-geschiedenis is het fraai geïllustreerde boek: "The Merchant of the Zeehaen" van de architect/schrijver/zeiler Grahame Anderson. Subtitel: "Isaac Gilsemans and the voyages of Abel Tasman", gepubliceerd door Te Papa Press, Wellington, Nieuw-Zeeland. ISBN 0-909010-75-7.

In Nieuw-Zeeland vond de presentatie plaats op 11 mei 2001 in Te Papa Tongarewa, het Nationale Museum in Wellington, door de Nederlandse Ambassadeur, mevrouw An de Bijll Nachenius. Lovende recensies en een hernieuwde belangstelling in Nieuw-Zeeland voor de Nederlandse VOC-expeditie o.l.v. Tasman, die in 1642 de kusten van het land voor het eerst op de wereldkaart zette (tekenaar: Isaac Gilsemans).

De VOC en ook de reizen van Abel Janszoon Tasman zijn internationaal in honderden boeken beschreven. Maar niet eerder werd zo duidelijk het belang aangetoond van de hechte samenwerking tussen een drietal belangrijke VOC-vertegenwoordigers. Daarnaast worden ook hun afzonderlijke kwaliteiten en betekenis voor de VOC gevolgd:

*Abel Tasman, de eerste Europeaanse ontdekker van Nieuw-Zeeland, Tasmanie en o.a. de Tonga- en Fiji-eilanden

*Isaac Gilsemans, koopman-tekenaar, administratief een uitzonderlijke staat van dienst binnen de VOC(handel)

*Francois Visscher, opperstuurman, strateeg, navigatiedeskundige met grote invloed binnen de VOC.

Het boek is behalve in Australie en Nieuw-Zeeland ook in Nederland zeer goed ontvangen. Hier een citaat uit een recensie in het scheepvaart magazine ' Spiegel der Zeilvaart'. (sept.2001)

" ...De veel meer beroemde Captain Cook zou Australië en Nieuw- Zeeland nooit gevonden hebben als hij de kaarten van Abel Tasman's reizen niet had gehad. Die kaarten met beschrijvingen werden gemaakt door Isaac Gilsemans... Dit is een boeiend boek vol speurtochten, exploratie en verrassende ontdekkingen die de zeer onderschatte Abel Tasman en zijn bekwame "merchant" Isaac Gilsemans terecht in een daglicht zetten dat ze al veel eerder hadden verdiend..."

Vanuit het Abel Tasman Kabinet wordt ernaar gestreefd een nederlandse vertaling van Anderson's boek uit te (laten) brengen.

2. HET VERLOREN ANKER VAN ABEL TASMAN

Een bijzonder onderdeel van Anderson's VOC-studie is het zeil-praktijk-onderzoek langs de kusten van Nieuw-Zeeland en Tasmanie. Dit onderzoek werpt nieuw licht op de navigatietechnieken van VOC-schepen in de 17e eeuw. Dankzij de tekeningen van Isaac Gilsemans in Tasmans scheepsjournaal (1642-1643) en de vergelijking met eigen kustfoto's heeft Anderson de afwijking in de lengtegraden ontdekt in Tasman's journaal. Hierdoor kon hij b.v. ook het verloren anker van Tasman's schip voor de kust van Tasmanie lokaliseren.

Het lichten van dit anker is tevens het nieuwste (diepzee)project van Grahame Anderson. In de afgelopen jaren zijn er 2 uitgebreide onderzoeksexpedities geweest vanuit Nieuw-Zeeland naar Tasmanie, gefinancieerd door de Australische regering en Anderson's "ankerfonds". De financiering van de 3e expeditie (start zaterdag 6 augustus 2005) heeft de vasthoudende Anderson ook weer 'down-under' voor elkaar gekregen. Een rondreis door Nederland in 2001 om aandacht te krijgen voor zijn langdurig onderzoek leverde niet de gewenste middelen op. Hoewel Anderson altijd van mening was dat het anker eigenlijk in een Nederlands (VOC-)museum hoort, ziet het ernaar uit dat het anker in Tasmanie blijft gezien de inspanningen aldaar, volgens Anderson op 3 augustus 2005 in een telefoongesprek met het Abel Tasman Kabinet. Desondanks beschouwt het Abel Tasman Kabinet dit anker als een bijzondere vondst: het enige (tot nu bekende) scheepsrestant van de bijzondere VOC-expeditie uit 1642-1643. Waar het anker ook terecht mag komen, voorwerpen in bruikleen geven is een gangbaar gebruik in de museumwereld. Gezien de goede contacten met Tasmanie zal zeker worden besproken wat de mogelijkheden zijn. Maar in de eerste plaats moet nog worden afgewacht WAT er boven water komt. Volgens de beschrijving in Tasmans journaal op 4 december 1642 kwam alleen het bovenste stukje van het anker boven water. Hoe de rest eruit ziet na 360 jaar op de zeebodem is nog de vraag. Mocht Grahame Anderson als leider van deze duikexpeditie straks inderdaad Tasman's anker kunnen tonen, dan is dit de tastbare afronding van een interessant stukje VOC-geschiedenis.

Zaterdag 20 augustus 2005: de 3e expeditie in Tasmaanse wateren heeft niets opgeleverd; het weer was bar slecht en de resterende tijd was te kort voor de nodige onderzoeksacties. Mogelijk doet Anderson later een nieuwe poging, met optimale steun van Australie op bergingsgebied.